صحیفه اخلاق

شرح و تفسیر دعای مکارم الاخلاق
  • ناشر: آوای منجی
  • یک جلد، آخرین چاپ 1396
  • شابک: 9786006402017

توضیحات کتاب

بسم اللّٰه الرّحمن الرّحیم

کتاب حاضر در شرح و تفسیر دعای مکارم الاخلاق نوشته شده است. اخلاق جمع خُلق و خُلق به معنای خوی باشد، طبیعت و سرشت را گویند. خلقت و پیدایش بشر خُلق و خوی خاص خود را به همراه دارد. هر فردی از بشر خصوصیت خاص خِلقتی و خُلق و خوی خویش را داراست. بشر از نظر خُلق و طبع دارای استعدادهای بی نهایت می باشد؛ او می تواند از استعدادهای خود استفاده کند و همگی را شکوفا نموده و به فعلیت رساند.

اخلاق بشر به چهار قسم تقسیم می شود: اخلاق حیوانی، شیطانی، انسانی و رحمانی. بشر هر قسم از این اقسام را از خود ظاهر سازد، صاحب آن می شود. در اخلاق حیوانی شهوت حاکم است نه عقل. در اخلاق شیطانی، پیروی از خلق حیوانی و پیروی از شهوت است. در اخلاق انسانی، سجیه ی اولیه و طبع خدادادی به کار گرفته می شود؛ با ظهور باطن آن که همان ایمان است اخلاق انسانی نمایان گشته و انسان در این جا به سوی کمال در حرکت است تا به آن برسد و انسان کامل گردد. وقتی انسان به اخلاق رحمانی می رسد که اخلاق حیوانی را ظاهر نکرده و اخلاق شیطانی را نیز پیروی ننموده باشد و اخلاق انسانی که همان تنزیل اخلاق الهی باشد با خود دارد و از خود ظاهر می سازد، یعنی متخلق به همان اخلاق می شود. با تخلیه ی اخلاق حیوانی و شیطانی از خود و نمایان‌کردن اخلاق حسنه به سوی اخلاق رحمانی سیر می کند و پیش می رود تا به آن می رسد. آن که به اخلاق رحمانی رسید از خود به سوی حق سفر می کند، می رود تا به حق متعال برسد؛ حال خود را رها کرده و جز خدا نمی بیند. به حق رسیده، فانی فِی اللّٰه و باقی بِاللّٰه گشته و این مقام استکمال است که مقام دستگیری است. می خواهد تا دستگیر خلق شود و همه را به حضرت حق متعالی برساند.

در خلق حیوانی اجحاف و ستم، در خلق شیطانی، انحراف و گناه، در خلق انسانی، ادب، معرفت و کمال است و در خلق رحمانی کمال والاست. بنده ای که به خلق رحمانی رسیده است، لازم است سیر الی اللّٰه داشته باشد و سیر کمالی کند، با سیر کمالی به ارکان کمال می رسد و ارکان کمال نبوت، امامت و ولایت است.

صحیفه کامله ی سجادیه، انجیل اهل بیت و زبور آل محمّد صلی اللّٰه علیه و آله برترین کتاب عرفان و اخلاق است. صحیفه ی سجادیه اِبْنُ الْقرآن و ظهور قرآن است. صاحب صحیفه تنها با خدا سخن گفته است. امام سجاد علیه السلام صحیفه را انشا نمود، امام باقر علیه السلام آن را نوشت و اما صادق علیه السلام آن را می شنید. بعد از قرآن کریم کتابی بالاتر و ظریف تر از صحیفه ی سجادیه وجود ندارد، مگر صحیفه ی مبارکه علویه. این کتاب، بسیار شریف، سنگین و عمیق است. کتاب تنها صورت کتابی ندارد بلکه آن چه برای بشر لازم بوده آورده است، یعنی این کتاب می تواند همه ی مردم روی زمین را تا قیامت به سر منزل سعادت و ابد برساند، می‌توان گفت، صحیفه ی سجادیه رمزی است بین عاشق و معشوق. دعاهای زیادی از صحیفه، صلوات را معنا کرده اند.

در صحیفه کامله تعداد پنجاه و چهار دعا از کلمات گهربار مَظهر حق مبین، زینت عرش برین، اشرف ملک یقین، حامی قرآن و دین، دین خدا را امین، هادی اهل زمین، قلب همه مؤمنین، نور دل زاهدین، فخر همه عالمین، امامُ السّالکین، سیّد السّاجدین، زین العابدین، علیّ بن الحسین سلام اللّٰه تعالی علیهما می باشد.

دعای بیستم صحیفه ی سجادیه، دعای شریف مکارم الاخلاق است که در میان دعاهای کتاب جلوه ی دیگری دارد. این دعا برای تعالی اخلاق عرفانی، برای اتمام مکارم اخلاق و برای تتمیم و تکمیل اخلاق بیان شده است. دعایی بسیار سنگین، عمیق و در عین حال متین و زیباست. دعای شریف با اسمش تناسب خوبی داد. مکارم الاخلاق، اخلاق المکارم است، این دعا مکرمت ها و جوانمردی ها را بیان می دارد. این دعای با فضیلت بیست و یک فراز داد و فرازهایش با همدیگر دارای تناسب هستند. هر فرازی با ذکر مقدس صلوات شروع می گردد. حضرت سجاد علیه السلام در این دعا از خدای بزرگ طلب اخلاق ستوده، اوصاف پسندیده و همچنین طلب دوری از اخلاق زشت و صفات رذیله دارد. حضرت علیه السلام در دعا عباراتی را آورده که با رعایت آن ها می توان به سر منزل سعادت و کمال ابدی رسید. چینش دعای مبارک مکارم الاخلاق به گونه ای بسیار والا، دقیق و ظریف است که می تواند برای جهانیان قانون اساسی باشد. این دعا می تواند برای تکمیل و تتمیم اخلاق کریمه، زیست و زندگی بشر در دنیا، دانش اجتماعی، سیاست مُدُن، برخورد های اجتماعی و خلاصه نیازمندی های بشر از دنیا و آخرت و ... قانون اساسی باشد.

کتاب حاضر، توضیح و تفسیر دعای مبارک مکارم الاخلاق است، همگان و اهل فهم بدون بهره نباشند.

و السّلام علیکم و رحمة اللّٰه و برکاته

مطالعه مختصر کتاب

 
توجه
این صفحات، شامل کل کتاب نمی باشند و فقط بخش های: فهرست مطالب، مقدمه، فهرست آیات، فهرست روایات و کتابنامه را در خود جای داده است.